Ağ Temelleri – Ağ Tasarımı

1.  AĞ İLETİŞİMİ

Bu yazımızda ağ iletişimi hakkında bilgiler vereceğiz. Bilgilerin farklı kaynaklar arasında transferinin mümkün olması çok sayıda kişi tarafından paylaşılması imkan sağlar. Yer ve zaman sorunu olmadan yani Türkiye’den Amerika’ya kadar insanların birbirleriyle rahatlıkla haberleşebilmesi bilgisayar ağlarının önemini bizlere göstermektedir. Ağ iletişimi ise teknik olarak, iki veya daha fazla bilgisayarın kablolu ya da kablosuz iletişim araçları üzerinden yazılım ve donanım bileşenleri ile birlikte bağlanması ile meydana getirilen sistem bütünüdür.

Kaynakların ve bilginin (veri, ses, görüntü veya video) paylaşılması ve kişiler arasında iletişimin sağlanmasıdır. Çeşitli yöntem ve teknolojiler ile bağlanarak bilgisayar ağını oluştururlar. Kaynakların etkin paylaşımını sağlayıp bilgi akışını hızlandırarak verimli bir iletişim ortamı sunar. Sayısal iletişim ikili tabanda kodlanmış bilgi veya verinin sistemler arasında aktarılmasını kapsar.

Paralel İletişim NEDİR?

Paralel veri iletimi, bir veri içindeki bitlerin aynı anda gönderilmesidir. Paralel veri iletiminde gönderilecek bilginin her biti için ayrı bir kablo bağlantısı bulunur.

Seri İletişim Nedir?

Seri veri iletimi, bir veri içindeki bitlerin aynı hat üzerinden art arda gönderilmesidir. Bilgisayar ağlarında kullanılan iletişim seri iletişimdir. Seri veri iletiminde, bir kerede bir karakterin sadece bir biti iletilir. Alıcı makine, doğru haberleşme için karakter uzunluğunu, başla-bitir (start-stop) bitlerini ve iletim hızını bilmek zorundadır. Paralel veri iletiminde, bir karakterin tüm bitleri aynı anda iletildiği için başla-bitir bitlerine ihtiyaç yoktur. Dolayısıyla doğruluğu daha yüksektir. Paralel veri iletimi, bilginin tüm bitlerinin aynı anda iletimi sebebiyle çok hızlıdır. Seri iletişim asenkron seri iletişim ve senkron seri iletişim olmak üzere iki çeşittir:

1.2.1 Asenkron Seri İletişim

Herhangi bir zamanda veri gönderilebilir. Veri gönderilmediği zaman hat boşta kalır. Senkron seri iletişimden daha yavaştır. Her veri grubu ayrı olarak gönderilir. Gönderilen veri bir anda bir karakter olacak şekilde hatta bırakılır. Karakterin başına başlangıç ve sonunda hata sezmek için başka bir bit eklenir. Başlangıç için başla biti (0), veri iletişimini sonlandırmak için ise dur biti (1) kullanılır.

1.2.2 Senkron Seri İletişim

Senkron iletişim alıcı ve vericinin eş zamanlı çalışması anlamına gelir. Önce gönderici taraf belirli bir karakter gönderir. Bu her iki tarafça bilinen iletişime başlama karakteridir. Alıcı taraf bu karakteri okursa iletişim kurulur. Verici bilgileri gönderir. Transfer işlemi veri bloku tamamlanana ya da alıcı verici arasındaki eşleme kayboluncaya kadar devam eder.

2. AĞ TOPOLOJİLERİ

Ağ topolojileri nedir sorusunun en net cevabı, “bir ağı oluşturan cihazların fiziksel ve mantıksal yerleşimidir” . Ağ topolojileri fiziksel topoloji ve mantıksal topoloji olmak üzere 2 sınıfa ayrılır.

2.1. Yol (Bus) Topolojisi

Ortak yol topolojisinde iletişim omurga (backbone) denilen tek bir hat üzerinden gerçekleştirilir. Ağda gönderilen veri hedefe ulaşıncaya kadar veya sonlandırıcıya gelinceye kadar hat üzerinde bulunan tüm cihazlara uğrar. Bu sebeple ağ performansı oldukça düşük bir topolojidir. Bus topolojisinde genellikle koaksiyel kablo kullanılır. İnce koaksiyel kablo kullanıldığında hattın uzunluğu 185 metre, kalın koaksiyel kablo kullanıldığında en fazla 500 metredir. Ağa maksimum 30 cihaz bağlanabilir. Ağ üzerindeki bir cihaz veri göndermeden önce hattın başka bir cihaz tarafından kullanılıp kullanılmadığını kontrol eder. Ağ kullanımdaysa hattın boşalmasını bekler.

ŞEKiL 1 ORTAK YOL TOPOLOJİSİ (BUS)

2.1.1. Ortak yol topolojisinin avantajları;

  • Ağın kurumu kolaydır.
  • Ağa yeni cihaz eklenmesi kolaydır.
  • Daha az kablo kullanılır.
  • Switch/hub gerektirmez.

2.1.2. Ortak yol topolojisinin dezavantajları;

  • Ağa bağlanabilecek cihaz sayısı sınırlıdır.
  • Ağın hat uzunluğu sınırlıdır.
  • Omurga üzerindeki bir sorun tüm ağı etkiler.
  • Yaşanabilecek sorunların tespiti ve giderilmesi zordur.
  • Ağın bant genişliği düşüktür.

2.2. Yıldız (Star) Topolojisi

Yıldız topolojisi en yaygın kullanıma sahip topolojidir. Merkezdeki bir hub ya da swith’e bağlı cihazların iletişimi merkezde bulunan cihaz üzerinden gerçekleştirilir. Ağa bağlı bir göndericiden çıkan veri önce merkezdeki hub ya da switch’ e gelir, oradan da alıcı cihaza gönderilir. Hub ya da switch’ teki bir sorun tüm ağı etkiler. Yıldız topolojisinde çift burgulu kablolar kullanılır. Cihazların hub ya da switch uzaklığı en fazla 100 metredir. 100 metreden sonra performans büyük oranda düşer.

 2.2.1. Yıldız topolojisinin avantajları;

  • Ağın yönetimi ve sorun tespiti kolaydır.
  • Ağa yeni cihaz eklemek kolaydır.
  • Bağlı cihazda oluşacak sorun ağı etkilemez.

2.2.2 Yıldız topolojisinin dezavantajları;

  • Merkezdeki cihazda oluşacak sorun tüm ağı etkiler.
  • Çok fazla kablo bağlantısı gerektirir.

2.3. Ağaç (Tree) Topolojisi

Ağaç topolojisi yıldız topolojisi ile ortak yol topolojisinin birlikte kullanıldığı topolojidir. Merkezdeki bir ortak yol (omurga) üzerine yerleştirilmiş hub ya da switch’lere bağlı cihazlarla oluşturulur. Bu topolojiye ağaç topolojisi denmesinin nedeni omurganın ağaç gövdesini, hub ya da switch üzerinden bağlanan bilgisayarların da ağacın dallarını modellemesidir. Ağaç topolojisi büyük ağların omurgalarını oluşturmak için kullanılır.

ŞEKİL 3 AĞAÇ TOPOLOJİSİ (TREE)

 2.3.1. Ağaç topolojisinin avantajları;

  • Farklı üreticilerin donanımları ile uyumlu çalışır.
  • Ağın genişletilmesi kolaydır.
  • Sorunların tespiti ve giderilmesi kolaydır.
  • Ağın yönetimi ve bakımı kolaydır.
  • Dallardan birinde oluşacak sorun diğerlerini etkilemez.

2.3.2. Ağaç topolojisinin dezavantajları;

  • Kablolama işlemi zordur.
  • Dallanma arttıkça ağın bakımı ve yönetimi zorlaşır.
  • Omurgada yaşanacak bir sorun tüm ağı etkiler.

2.4. Halka (Ring) Topolojisi

Halka topolojisinde, halka biçimindeki ağ üzerinden gönderilen veri alıcı cihaza ulaşıncaya kadar ağ üzerindeki tüm cihazlara teker teker uğrar. Ağ üzerindeki veri 3 byte’lık jeton (token) denilen bir kılavuz ile gönderilir. Jeton ağ üzerinde sürekli dolaşır ve göndericiden aldığı veriyi alıcıya ulaştırır. Halka topolojisinde ağa bağlı cihazlardan birinin arızalanması ağın çökmesine sebep olur. Halka topolojisinin yapısı merkezde bulunan bir Multistation Access Unit (MAU) ve ağa bağlı cihazlardan oluşur. Ağ bağlantısı çift burgulu kablolar ile gerçekleştirilir. Halka topolojisi , ağ topolojileri içerisinde en az kullanıma sahip topolojidir.

ŞEKİL 4 HALKA TOPOLOJİSİ (RING)

2.4.1. Halka topolojisinin avantajları;

 

  • Bağlı tüm cihazlar aynı yetkiye sahiptir.
  • Sunucuya ihtiyaç yoktur.
  • Ağın büyütülmesi performansı az etkiler.

2.4.2. Halka topolojisinin dezavantajları;

 

  • Bağlı cihazlardan birindeki arıza ağın çökmesine neden olur.
  • Ağ arayüz kartları ve MAU, ethernet ve switch’e göre pahalıdır.

2.5. Örgü (Mesh) Topolojisi

 

Örgü topolojisinde, ağa bağlı bir cihaz ağdaki diğer cihazlara doğrudan bağlantılıdır. Çoğunlukla geniş alan ağları (WAN) arasında kullanılır. Ağa bağlı cihaz sayısı ‘ N‘ ise, ağ üzerindeki bağlantı sayısı ‘ N*(N-1)/2 ‘ adettir.

 

ŞEKİL 5 ÖRGÜ TOPOLOJİSİ (MESH)

2.5.1. Örgü topolojisinin avantajları;

 

  • Bir cihaza bağlı hatta sorun oluşması cihazın iletişimini kesmez.
  • Veri iletim hızı oldukça yüksektir.
  • Ağın genişletilmesi diğer bağlantıları etkilemeden yapılabilir.

 

2.5.2. Örgü topolojisinin dezavantajları;

 

  • Bağlantı sayısı çoktur.
  • Karmaşık bir yapısı vardır.
  • Çok fazla kablo kullanılır.
  • Maliyeti yüksektir.

 

3. AĞ BAĞLANTI TİPLERİ

Ağ bağlantı tipleri kablolu ve kablosuz olmak üzere iki çeşittir.

Şekil 6 TEMEL ALTYAPI ÇALIŞMA MODELİ

 

 

 

3.1. Kablolu Bağlantı

 

Kablolu bağlantı, ağdaki cihazların birbirlerine kablo vasıtası ile bağlandıkları yapıdır. Kablolu bağlantıda kablo uzunluğunun artması iletişim performansını olumsuz etkilemektedir. Bu bağlantı türünde kullanılan kablo türüne göre bağlantı hızında değişiklikler olabilmektedir.

 

3.2. Kablosuz Bağlantı

 

Kablosuz bağlantı kablolu iletişime alternatif olarak uygulanan RF (Radyo Frekansı) teknolojisini kullanarak havadan bilgi alışverişi yapan esnek bir iletişim şeklidir. Bu bağlantı şeklinde ağdaki cihazlar (bilgisayar, yazıcı, kamera, vs.) birbirleri ile kablosuz cihazlar (Wireless Bridge) ve ekipmanlarla bağlantı oluşturmuşlardır.

 

ŞEKİL 7 KABLOSUZ BAĞLANTI

4. AĞ ÇEŞİTLERİ

Ağ, paylaşım amacıyla iki ya da daha fazla cihazın bir araya getirilmesiyle oluşturulan bir yapıdır. Yüzlerce iş istasyonu veya kişisel bilgisayardan oluşabileceği gibi iki bilgisayarın birbirine bağlanmasıyla da elde edilebilir. Oluşturulan bu ağlar kendi içinde kullanım alanlarına göre sınıflandırılmışlardır.

 

4.1. Yerel Alan Ağları (LAN)

 

Belli sayıdaki bilgisayarın belirli bir alanda oluşturdukları ağ çeşididir. Yerel alan ağları (local area network) bilgisayarlar, ağ arabirim kartları, ağ kabloları, ağ trafik kontrol cihazları ve diğer çevresel cihazlardan oluşmuştur. Yerel alan ağlarında bir ofis veya bir bina içinde yazıcı, dosya ve program paylaşımı gibi işler kolaylıkla ve verimli bir biçimde yapılabildiği gibi elektronik haberleşme dediğimiz e-mail ve video konferans uygulamaları da başarılı bir biçimde yerine getirilmektedir.

 

 

ŞEKİL 8 YEREL AĞLAR (LAN)

 

4.2. Geniş Alan Ağları (WAN)

 

Ağdaki kullanıcı sayısının artması ve ağın alan bakımından genişlemesi sonucunda ortaya çıkan ağ tipine geniş alan ağı (wide area network) denilmektedir. Geniş alan ağları farklı bölgelerde olan bilgisayar veya sunucuları içeren yerel alan ağlarının birbirine bağlanmış hâlidir. Ağlar arası bağlantı fiber optik kablolar aracılığı ile olabileceği gibi uydular üzerinden de sağlanabilir.

 

Geniş Alan Ağları ( WAN ), coğrafi olarak birbirinden uzak bir mekanda bulunan bilgisayarların ve başka bir mekanda bulunan bilgisayarlarla iletişim kurabilmesi için LAN’ları ve başka tip ağları birbirine bağlayan bilgisayar ağlarıdır.

 

ŞEKİL 9 GENİŞ ALAN AĞLARI (WAN)

 

4.3. Özel Sanal Ağlar (VPN)

 

Özel sanal ağlar ile internet gibi halka açık ağlar üzerinden güvenli bir şekilde kullanıcıların kendi kurum kaynaklarına erişmeleri sağlanmaktadır. Özel sanal ağ (virtual private network) ağlara güvenli bir şekilde uzaktan erişimde kullanılan bir teknolojidir.

 

 

Şekil 10 SANAL ÖZEL AĞ

 

4.4. Metropolitan Ağlar (MAN)

 

Metropol alan ağı genellikle bir şehir veya geniş bir yerleşkede kullanılan bilgisayar ağıdır. Bir MAN, genellikle fiber optik bağlantılar gibi yüksek kapasiteli backbone teknolojisini kullanarak LAN’lar arasında bağlantı kurar, internet ve WAN için bağlantı hizmetleri sağlar. MAN bütün şehir binalarının çoğu bloklarına kadar LAN’dan daha geniş bir cografi alan için optimize edilmiştir. MAN da orta-yüksek veri oranları iletişim kanalları bağlı olabilir. Bir MAN tek bir kuruluş tarafından işletilebilir, ama çoğunlukla birçok kişi ve kuruluşlar tarafından kullanılacaktır. MAN lar aynı zamanda kamu hizmet kuruluşları olarak işletilebilir ve bu kuruluşlar tarafından sahip olunulabilir. Çoğunlukla yerel ağların ağlararası iletişimi için araç sağlar.

 

ŞEKİL 11 METROPOLİTAN AĞLAR (MAN)

 

5. INTRANET – EXTRANET

5.1. Intranet (İç Ağ)

Sadece belirli bir kuruluş içindeki bilgisayarları, yerel ağları (LAN) ve geniş alan ağlarını (WAN) birbirine bağlayan, çoğunlukla TCP/IP tabanlı bir ağdır. Intranetler gateway’ ler ile diğer network lere bağlanabilir. Temel oluşturulma amaçları, kuruluş bünyesinde bilgileri ve bilgi işlem kapasitesini paylaşmaktır. Intranetler, şirket(ler) içi tele-konferans uygulamalarında ve farklı birimlerdeki kişilerin bir araya gelebildiği iş gruplarının oluşturulmasında da kullanılırlar. Intranetler üzerinden HTTP, FTP vb. gibi pek çok protokol uygulamaları çalıştırılabilir. Günümüzde, Intranetler içinde, Web erişimi ile kaynakların kullanımı oldukça yaygındır. Bazı şirketlerdeki Intranet lerden, “Firewall” sistemleri üzerinden (bazı emniyet tedbirleri ile), Internet çıkışı da yapılmaktadır. Bu sayede, her iki yönde de ileti trafiği kontrol edilebilmekte ve güvenlik sağlanmaktadır.

 

5.1.1.  İntranet Nedir?

 

İntranet, internet yöntemlerinden yararlanılarak oluşturulmuş, bir kurum ya da firma bünyesindeki özel ağ olarak tanımlanabilir. İntranet için kısaca kurum içi ağ ya da “özel web” denilebilir. Internet üzerinde geliştirilmiş standart teknolojileri ve protokolleri kullanan intranet, yalnızca kuruma özgüdür. İntranet, internet ́_n örgüt gereksinimlerine indirgenmiş ve verimli olarak yönetilip denetlenebilecek duruma getirilmiş biçimi olarak da adlandırılabilir. Bir intranet, aynı teknolojiyi ve yapıyı temel alan özel bir internet gibidir ama yapısının tümü tek bir örgütle bağlantılıdır. İntranetlerin temel hedefi, çalışanlar arasında kesintisiz iletişim ve işbirliği sağlayabilmektir. Önceleri, bilgi kaynakları, birbirinden ayrı alanlarda saklanmakta ve yalnızca o alanda çalışan kişilerin erişimine açık tutulmaktaydı. İntranet ortamında ise kullanıcılar, çeşitli veritabanlarına, raporlara ve işleriyle ilgili değişik bilgilere, tek bir ara yüz üzerinden ulaşabilirler. Geçmişte intranetler, bilgi teknolojileri birimlerinin üzerinde çalıştıkları bir proje olarak algılanmıştır. Bugün ise intranet, bir kurumun teknolojik yapısındaki en önemli ve en stratejik olgu durumuna gelmeye başlamıştır.

5.1.1.1. İntranet – İnternet İlişkileri

 

Temelde intranet tıpkı internet gibidir. İntranette kuruluş içerisindeki bilgisayarları, yerel ağları (LAN) ve geniş alan ağları (WAN) birbirine bağlayan, çoğunlukla TCP/IP tabanlı bir ağdır. İntranetteki bilgiler standart bir web tarayıcı penceresinde izlenebilir. Ancak bu bilgiye uzanan erişim, şirketin sınırları içerisinde kalır. İntranetlerin internet ́e bağlı olmaları zorunlu değildir, bununla birlikte intranetler genellikle internetle yakın ilişki içindedir. İnternet küresel bir etkileşim kanalı, intranet ise planlı biçimde kısıtlanmış bir iletişim ve bilgi paylaşım ortamıdır. İntranet, kuruluşun sunucusu üzerinde kurulmuş, genelde şirket çalışanlarının ya da üyelerin kullanımına sunulmuş bir yapıdır. İntranetin diğer yerel ağlardan daha üstün araç olarak nitelendirilmesinin nedeni, internet teknolojisini kullanıyor olmasıdır. İntranet’in internet’ten farkı;

 

  • İntranet, kullanıldığı firmanın ya da kurumun bulunduğu yerle sınırlı iken, internet’in dünya çapında bir ağ olması,
  • İntranet üzerinden internet’e ulaşılabilir, fakat internet’ten intranet’e ulaşılamaz olmasıdır.

 

Ancak interneti bir araç olarak kullanarak uzak masaüstü bağlantısıyla şirket sunucusuna bağlanılarak ulaşılabilmektedir. Yani her şekilde sadece şirket bilgisayarları üzerinden girilebilmektedir.

 

 

5.1.2. İntranet İle Neler Yapabiliriz

 

İntranet, şirket yöneticileri ve yönetimin gereksinim duyduğu finansal verilerden kuruluştaki çalışma gruplarının planlanmasına ve çalışan kayıtlarındaki tüm ayrıntılara dek uzanabilir. Satış sonrası hizmetler için müşteri bilgileri ve müşteri kartları tutulabilir. Şirket içi haberleşme ve yeni duyurular yayınlanabilir. Kısacası yönetimin şirket içinde yayınlanmasını istediği her şeyi intranette oluşturabilirsiniz.

 

Kullanımı herkese açık olan internet standartlarından ve teknolojilerinden yararlanma düşüncesi, son yıllarda oldukça hızlı gelişmiş olan intranet uygulamasının kaynağını oluşturmuştur. Tıpkı örgüt dışındakilerin erişimine açık bir internet sitesi hazırlar gibi, şirket içinde işlemek üzere bir intranet kurulabilir. Günümüzde internet, bilişim teknolojisi yöneticileri açısından çeşitli sorunların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Çünkü tüm koruyucu önlemlere karşın yeterince denetlenemeyen bir olgu olarak internet bütün dünyanın erişimine açık durumdadır. İntranet, internet ́in en iyi özelliklerinden yararlanma ve sakıncalarını dışarıda bırakma temeli üzerine kurulmuştur. Bu açıdan intranetler daha güvenli, denetlenebilir ve belirli amaçlara yönelik olmaları açısından _nternet ́ten ayrılırlar.

 

İntranet, herhangi bir ağda olduğu gibi dosya dizinlerini depolar ve kaynak paylaşımını sağlar. Bir düzey yukarı çıkıldığında, iletiler, haritalar ve ayrıntılı bilgilerin kullanımını sağlayan ve bunları, gereksinimi olan kişilere dağıtıp gösteren bir yayım kaynağına dönüşür. Kalite yönetim sistemlerinde ağırlıklı olarak kullanılan intranet sistemleri, en güncel talimat, form yada prosedürlere ulaşmayı sağlayarak kalite sisteminin işlemesine de yardımcı olmaktadır.

 

Üretim artışı, kayıpların azaltılması ve daha verimli iletişim ile ilgili uzun dönemli yararları nedeniyle, yeni teknolojilerin çoğu, kuruluşlar dünyasında kendilerine bir yer bulmakta, fakat bunlardan çok az bir bölümü intranet kadar belirgin ve hızlı parasal kazanç sağlayabilmektedir. İntranet önerisinin en anlaşılır ve çekici yanlarından biri, düşük maliyettir. Genel iletişim stratejisinin bir parçası olarak intranet, gelişim için büyük bir potansiyel ve sağlam bir strateji sunar. İçeriğin denetlenmesiyle, kurumsal verilerin niteliği ve kullanılabilirliğinde büyük gelişimler sağlanabilir; aynı zamanda gizli ve önemli verilerin yönetimi ve izlenmesi de oldukça kolaydır. Sunucuda saklanan sayısal verilere erişimin artması, gereksiz belge trafiğinin azalması, birbirlerini tanıması gereken kişiler arasındaki etkileşimin hızlanması ve verimliliğin artması anlamına gelir. İnternet ́ten farklı olarak intranet, yararı belirgin olan alanlarda doğrudan yatırım yapmak için kurumsal bir gereç olarak kullanılabilir. En yalın biçimiyle intranet, bir kurumun bilişim teknolojileri altyapısının maliyetini doğrudan ve kayda değer düzeyde düşürecektir.

 

Mimari açıdan bakıldığında intranet geçit yollarıyla (gateway) diğer networklere bağlanabilir. Bunların temel kuruluş amaçları, kuruluş bünyesinde bilgileri ve bilgi işlem kapasitesini paylaşmaktır. İntranetler, şirket içi tele-konferans uygulamalarında ve farklı birimlerdeki kişilerin bir araya gelebildiği iş gruplarının oluşturulmasında da kullanılır. İntranetler üzerinden http, ftp, smtp vb. pek çok protokol uygulamaları çalıştırılabilir. Günümüzde, intranetler içinde, web erişimiyle kaynakların kullanımı oldukça yaygındır. İnternet’tekine benzer biçimde bu iletişim ağı üzerinde de TCP/IP protokolü çalışır. Elektronik belgeler html dili sayesinde HyperText bağlantılarıyla ilişkilendirilir ve bu özellikte olan belgeler arasındaki iletişim de http protokolüyle sağlanır.

 

 

5.1.3. İntranet’in Kurumsal Yapı Üzerindeki Etkileri

 

İntranet yapısının temelini oluşturan bilişim teknolojisi işletmelerin kurumsal yapısı üzerinde doğrudan ve dolaylı etkiler meydana getirir. Bilişim teknolojisinin gelişmesi, buna bağlı olarak da iletişimin, bilgi saklanabilirliği ve paylaşabilirliğinin, araştırma ve geliştirmede de gelişmeyi ortaya çıkarır. Zaman ve alan kavramlarını minimuma indirerek hayatı kolaylaştırmaktadır. İntranetten yararlanmakta olan işletmelerin örgütsel yapıları da bilgisayar ağlarının etkisini işletmeye uyarlamak için sürekli değişmektedir. İntranet, uluslar arası rekabette, yeniden yapılanmada, kalite yönetim sisteminin uygulanmasında yardımcı olmaktadır. İntranetlerden oluşan bilgisayar ağları yalnızca işletme birimlerinin kaynaşmasını değil, aynı zamanda işletmelerin hizmet ve kalite sistemlerinin düzgün bir şekilde yürümesini sağlamaktadır.

 

İnternet teknolojilerinin intranet ortamında uygulanması, bir şirket içerisindeki bilginin kullanımı ve değerini arttırır. İntranet’in diğer en büyük başarısı ise, kâğıt gereksinimini ve gereksiz kâğıt sarfiyatını azaltmasıdır. Şirketlerde, stratejik bilgi yönetimini en iyi biçimde gerçekleştirmek için şu sıralamayı yapabiliriz:

 

  • Gereksinimleri belirlemek,
  • Araçları seçmek,
  • Deneme çalışması yapmak,
  • Uygulamaya geçmek,
  • Yapılanları incelemek.

 

Bunları gerçekleştirme deki en başarılı araç intranettir. İntranetin şirketlere sağladığı yararlardan başta olanı, yayımcılık tekniklerinin kolaylıklarından yararlanılarak bilgi sunumlarının anında güncellenmesidir. İntranetler ana sunucudaki bilgilerin güncellenmesini sağlayacak yapıdadırlar. İntranetin başarısı, işletmedeki satış ve pazarlama, insan kaynakları, mühendislik, kalite, finans gibi birimlerin desteğine bağlıdır. Her bir departmanın, intranet verilerinin hazırlanmasında ve yönetimi konusunda sorumluluk alması gerekmektedir. Kullanıcılar için sağlanan önemli bir üstünlükte, formların ve prosedürlerin en güncel hallerine erişebilecek olmasıdır. Özetlemek gerekirse, intranetlerin işletme üzerindeki iki ana olumlu etkisi olacaktır:

 

  1. Faaliyetlerin etkinlik ve verimlilikerinin sürekli güncellenen bilgilere erişim, maliyet ve zaman kazanımları, müşteri ihtiyaç ve isteklerine daha ileri düzeyde tepki verebilme, yetkilendirilmiş çalışanlar, artan beyin gücü, yeni iş fırsatları ve artan müşteri hizmetleri sebebiyle rekabetçi üstünlüğe yol açması.

 

  1. Artan iletişim, bilginin paylaşımı ve işbirliği artışı, daha yetkili çalışanlar, kolaylaştırılmış örgütsel öğrenme, iş hayatının artan kalitesi nedeniyle geleneksel duvarların yıkılması, paylaşım ve iş birliği kültürünün oluşturulması.

 

5.1.4. İntranet Kullanmanın Maliyete Yansıması

 

İntranetler ürün geliştirme, ürün, hizmet, dağıtım ve tüketim açısından maliyetleri büyük oranda azaltmaktadır ve zamandan tasarruf sağlamaktadır. Çalışanlar arasında gerçekleşen soru cevapların, intranet üzerinden yapılmaya başlandığında şirketteki zaman kazancı gözle görülür bir fark yaratacaktır. Kâğıt ağırlıklı formlar, belgeler, raporlar, grafik ve tablolar elektronik olarak intranet üzerinde bulunduğunda, kullanıcıların hızlı erişimi sayesinde sonuç, “zaman kazancı” olacaktır.

 

Bir kurum içerisinde yürütülen bilgi üretme çalışmalarına bakıldığında birçok adımdan oluşan bir işlem zinciri görülür. Belgenin hazırlanması, ham metinlerin yazılması ve biçimsel olarak düzenlenmesi, bunların masaüstü yayıncılık araçlarıyla zenginleştirilmesi, ilk kopyanın çıkartılması, düzeltme ve gözden geçirme, son kopya, çoğaltma ve dağıtım. İntranet yayımcılık modeli ise çok daha kısa bir süreci kapsar ve yukarıda sıralanan birçok işlemi tümüyle ortadan kaldırır. Burada belge içeriğinin hazırlanması ve belgenin intranet ortamına aktarılması yeterlidir. Kullanım kolaylığı getirdiği için personel eğitim giderleri azalır. İnternet tarayıcısı kullanabilen herkes, bilgiye de kolaylıkla erişebilir. Şirket büyüyüp gereksinimler arttıkça, buna paralel olarak, modüler yapısı nedeniyle intranet de büyütülebilir. Bunun için kullanıcıların kendileriyle ilgili bölümleri geliştirmeleri kadar, işletme bünyesindeki projelerin çeşitlenmesiyle konu başlıkları da çeşitlenebilir. Belirli ilgi grupları tasarlanarak, aynı konuda çalışan ya da bilgiye gereksinim duyanlara yönelik duyuruların yayınlanması sağlanabilir. Yukarıda değinilen özelliklerin sonucu olarak intranet yoluyla sağlanan önemli yararlar ise şöyle sıralanabilir:

 

  • İlk yatırım giderleri küçüktür,
  • Kullanım maliyetleri düşüktür,
  • Dağıtık bilişim altyapısı ile kaynaklar etkili ve verimli kullanılır,
  • Kullanımı kolaydır,
  • Eğitim gereksinimleri azdır.

 

Sonuç olarak söylemek gerekirse, bugün intranet ortamı ile, kurum içinde “yararlı bilgi yönetimi” anlayışına doğru bir değişim başlatılmıştır. Bu değişim, kültür ve düşünce yapısında da dönüşüm anlamına gelmektedir. Bu anlayışın temel sinerjisi, “paylaşım”, “işbirliği”, “öğrenme” ve “değişime ayak uydurmaya” dayanır.

 

 

5.2.ExtRAner (Dış Ağ)

 

Extranet şirket çalışanlarının dışarısı ile işbirliği ve iletişimini sağlayan özel iş ağıdır. Extranet, iş ilişkilerini geliştirmek ve yönetmek konusunda çok önemli rol oynar. Extranetler Intranetler ile benzerdir fakat Extranetlerde iş partnerleri, önemli müşteriler, tedarikçiler gibi seçili kullanıcılara dışarıdan erişim izni verilmiştir. Extranet kullanıcıları dikkatle seçilmiş bir gruptan oluşur ve kullanıcılara güvenlik açığı verilmemeye özen gösterilir. Extranetleri güncel tutmak için gerekli kaynaklar vardır, bu durum şirket çalışanlarının içerik yönetim yazılımı hakkında eğitimli olmasını gerektirir.

 

Extranetlerde ayrıca EDI (Electronic Data Interchange – Elektronik Veri Değişimi) kullanarak büyük boyutta veri değişimi, çevrim içi sipariş, ticaret partnerlerinin siparişlerini izleme ve yönetme, düşük maliyetle müşterilere çevrim içi doküman sunma, ürün haberlerini şirket ortaklarıyla paylaşma gibi özellikler vardır.

 

Extranet ise Intranet’e benzer olmakla birlikte müşteriler, iş ortakları veya şirket dışından herhangi birileri tarafından erişilebilir olma özelliğine sahiptir. Extranet tasarım, şirketinizin dışındaki insanlarla irtibat halinde olabilmenizi sağlar ve şirketinizin, belge yönetimi, dosya ve fotoğraf değişimi, posta, duyurular, bilgi edinme talebi, müşteri proje güncelleme, etkinlik takvimi, çevrimiçi katalog, fiyatlandırma, irtibat yönetimi, müşteri geri bildirimi gibi birçok işinin gerçekleştirilmesine imkan tanır.

5.5. Extranet-İntranet Karşılaştırması

 

EXTRANET İNTRANET
ERİŞİM Anlaşmayla Özel
KULLANIM İş ortakları için Şirket çalışanları için
BİLGİ Paylaşılan sektör konusuna özel Şirkete Özel

Ağ Tasarımı
Ağ Tasarımı Sunum